บทเรียนชุมชนตำบลวังแดง
อำเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ ในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
ผศ.ดร.ณรงค์ศักดิ์ หนูสอน
อาจารย์ประจำคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
ชุมชนตำบลวังแดง
ความเป็นมาของเครือข่ายป้องกันยาเสพติด
ศูนย์ป้องกันยาเสพติดชุมชนตำบลวังแดงก่อตั้งเมื่อในช่วงรอย ต่อระหว่างปี 2549 และปี 2550 โดยพัฒนามาจากศูนย์ป้องกันปัญหายาเสพติดของท้องถิ่น ต่อมาระยะหลังได้เปลี่ยนเป็นพื้นที่ศูนย์ประสานงานของท้องถิ่น และเป็นศูนย์ป้องกันยาเสพติดชุมชนตำบลวังแดงตามลำดับ แต่ก่อนที่มาจะมาเป็นศูนย์ป้องกันยาเสพติดชุมชนตำบลวังแดง จะมีเครือข่ายที่ทำงานในภาคของประชาชนอยู่ก่อนแล้ว ในอดีตชุมชนตำบลวังแดงมีปัญหาผู้ติดสารเสพติดมีจำนวนมาก มีบางช่วงเกิดการแพร่ระบาดอย่างหนักจนไม่สามารถควบคุมได้ ในอดีตชุมชนหวังพึ่งภาครัฐให้ดำเนินการแก้ไขปัญหาให้ฝ่ายเดียว และพบว่าการรอคอยภาครัฐเพียงฝ่ายเดียวไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ทันกับขนาดปัญหา ที่มีมากขึ้น จึงได้จัดตั้งเครือข่ายในชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาโดยกลุ่มแกนนำชุมชนและประชาชนในพื้นที่
รูปแบบการดำเนินงาน
1. แต่งตั้งคณะกรรมการศูนย์ป้องกันยาเสพติดชุมชนตำบลวังแดง
จากปัญหายาเสพติดที่เกิดขึ้นในชุมชน แกนนำชุมชนได้รวมตัวกันจัดตั้งเครือข่ายโดยก่อรูปมาจากศูนย์ประสานงานของท้องถิ่น คณะกรรมการหลักๆ ได้แก่
- ประธานเครือข่ายท่านจักรกฤษณ์
- อาจารย์เฉลิมชัย ผู้ทรงคุณวุฒิ
- ผู้ใหญ่ประสพเป็นเลขาของเครือข่าย
- ผอ.ศูนย์ประสานงานของตำบล
- นายกองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น
- ผู้ใหญ่บ้านทุกหมู่บ้าน
- แกนนำจากตัวแทนชุมชน
- ตัวแทนแม่บ้านกลุ่มสตรี
คณะกรรมการเครือข่ายได้มีการประชุมปรึกษา หารือเป็นระยะมีการได้รับการจัดสรรงบประมาณจากองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น มาใช้ในการดำเนินกิจกรรมแก้ไขปัญหายาเสพติด ในชุมชน มีการนำคณะกรรมการเครือข่ายไปศึกษาดูงานชุมชนเข้มแข็งและประสบผลสำเร็จในการดำเนินงานเพื่อนำมาเป็นต้นแบบในการดำเนินงานของชุมชนตนเอง
“ ตอนนั้นยาระบาดมากที่สุดสร้างความลำบากใจให้กับผู้ปกครองและกระบวนการที่ให้การดูแล ก็เลยมีการประชุมว่าเราจะจัดการเรื่องนี้ ให้เด็ดขาดเราจะทำอย่างไร ก็มีการประชุม กันตามหมู่บ้านแล้วก็ผู้นำทุกคน แล้วตอนนั้นก็มีทางอบต.ที่จะสามารถประสานงานในการดำเนินงานได้ เรื่องงบประมาณ ก็ให้ดูว่าจังหวัดไหน อะไรที่เขาทำแล้วประสบผลสำเร็จ นะครับ ปีแรก แล้วเราก็ไปดูงานที่จังหวัดน่านตำบลน้ำเกี๋ยนเขาทำเป็นผลสำเร็จในเรื่องการแก้ไขปัญหายาเสพติดในหมู่บ้านเขาก็เลยไปเรียนรู้กับเขา”
“ก็เป็นแกนนำ อบต ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน แม่บ้านกลุ่มสตรีก็ให้ไปหมด ก็ไปดูงานก็ไปศึกษาข้อมูลการแก้ไขปัญหาของเขาเขาก็เล่าเหตุการณ์ ในการแก้ปัญหาก็ประทับใจจากเหตุการณ์ที่เขาเล่ามา ก็ได้ตรงนั้นมา พอมาถึงชุมชนเราก็มาคุยกันว่าเราจะเริ่มต้นที่จะทำ ถ้าเราไปดูงานไปศึกษาถ้าไม่ทำก็ไม่เกิดประโยชน์”
2. จัดทำประชาคมและเฝ้าระวังในชุมชน
มีการประชุมชาวบ้านจัดทำประชาคมเกี่ยวกับยาเสพติด ได้กฏของหมู่บ้านเกี่ยวกับยาเสพติดจำนวน 10 ข้อ ซึ่งได้นำแบบอย่างมาจากจังหวัดน่านซึ่งคณะกรรมการได้ไปดูงานมาในการทำประชาคมขอความร่วมมือกับ ข้าราชการทุกกลุ่ม ครูในชุมชน ตำรวจในชุมชนไม่ว่าจะเป็นตำรวจที่ไหน ก็แล้วแต่บ้านเกิดเขาอยู่ในชุมชนก็ต้องเข้ามาร่วมในการวางแผน กฎ 10 ข้อนั้น มีการลงความเห็นเพื่อให้เกิดการยอมรับทีละข้อ และมีการเพิ่มเติมบางข้อให้เกิดความน่ากลัว
มีการเก็บข้อมูลผู้ที่มีความเสี่ยงและผู้ติดสารเสพติดมีการดำเนินการติดตามให้คำแนะนำให้เลิกยาเสพติด และการเฝ้าระวังโดยการตรวจปัสสาวะผู้ที่เข้าข่ายต้องสงสัย มีการเคลื่อนไหวข้อมูลให้ทันสมัยอยู่ตลอดเวลาในขณะเดียวกันมีการแจ้งข้อมูลที่เป็นจริงเกี่ยวกับจำนวนผู้เสพผู้ติดแก่ทางราชการให้รับทราบข้อมูลที่แท้จริงในพื้นที่
“ กฎ 10 ข้อนี้นะเหมือนกับรัฐธรรมนูญเลยคือทุกคนทุกหลังคาเรือนต้องยึดตัวนี้เป็นหลักปฎิบัติตามนี้ เพราะฉะนั้นก่อนที่จะมีตัวนี้เราได้มีการลงมติให้เขาได้ยอมรับตามเสียงส่วนใหญ่แล้วว่าปัญหาที่เกิดขึ้นทุกคนต้องการ ที่จะแก้ไขปัญหาร่วมกันไหม ในเมื่อยกมือพรึบเต็มศาลาก็แสดงว่ายอมรับถ้ามีปัญหาอย่างนี้ทุกหลังคาต้องปฎิบัติตามถ้าไม่ปฏิบัติตามก็ต้องเอาอย่างนี้จริงๆนะ”
“ประชาคมกันกับกฎทั้ง 10 ข้อ ซึ่งตรงนี้ผมว่ามีผลดีมากเลย ถึงแม้นว่าเด็กจะไปอยู่ที่ไหนมาก็ช่างเราก็สามารถตรวจสอบได้ว่าเขาเป็นคนดีอยู่ไหม เขาเสพไหมเราก็สามารถเข้าไปสอบถามเขาได้ ถ้าเสพเขาก็จะบอกเบาะแสว่าไปที่ไหน เพราะฉะนั้นผมว่าตรงนี้พอตั้งปุ๊ปก็เท่ากับว่าเราเห็นยันต์แล้วเราจะเข้าไปตรวจเมื่อไหร่ก็ได้ คือการขอตรวจทุกครั้งที่เราไป พอตี 5 นะ พ่อแม่เขาเห็นเราไม่ต้องไปพูดอะไรเลย เขาก็จะเรียกลูกเขาให้ว่าออกมาหน่อยว่าเขามา ขอตรวจเขาก็ออกมา เพราะเขาเกิดความศรัทธาและเขาพอใจในส่วนที่อยากจะเห็นลูกเขาเป็นคนดี เพราะฉะนั้นผมว่า ตรงนี้ในส่วนของวังแดงร่วมใจพัฒนาสามารถที่จะเดินมาถูกทางตรงที่ว่าเราไม่ต้องไปพึ่งทางราชการ ตรงนี้ผมว่า ในส่วนของแผนในวังแดงร่วมใจพัฒนาน่าจะเอาไปเผยแพร่ได้ เพราะว่าเราถือว่าเราดูแลกันเองช่วยกันเองโดยชาวบ้าน ชาวบ้านนี่ถ้าร่วมใจกันทำผมคิดว่า มันสำเร็จนะโดยการที่เขาคิดกันเองทำกันเองโดยที่ทางราชการเป็นพี่เลี้ยงโดยไม่ต้องเข้าไปมีส่วนในการชี้แนะเพียงแต่นำให้เขานิดหน่อยเขาทำได้”
3. ค้นหา กลุ่มเสี่ยง ผู้เสพผู้ติดยาเสพติดโดยการตรวจปัสสาวะ
คณะกรรมการป้องกันยาเสพติดชุมชนตำบลวังแดง ได้ดำเนินการตรวจปัสสาวะ เพื่อค้นหายาเสพติดในกลุ่มเสี่ยง ได้มีการเชิญสักขีพยานเข้าร่วมในการตรวจเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือและลดข้อกล่าวหา วิธีการตรวจจะออกตรวจตอนเช้าตรู่ มีการออกตรวจทั้งตำบล รวม 12 หมู่โดยนำตัวอย่างปัสสาวะมาตรวจที่วัดวังแดง โดยมีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเป็นคนตรวจ มีเจ้าหน้าที่ จากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้าร่วมด้วย หลังจากนั้นจะมีการประชาคมเพื่อแจ้งผลการตรวจ
เราไปตรวจปัสสาวะกลุ่มเสี่ยงนี่ทำได้จริงโดยที่ไม่มีคนนั้นคนนี้ มาต่อต้าน เพราะว่าเวลาตรวจเราก็เชิญคนอื่นๆมาให้ความร่วมมือ เชิญผู้นำ เชิญกำนันเพื่อให้มารับรู้ว่าขั้นตอนของการตรวจนั้นเขาทำกันอย่างไร เพราะฉะนั้นก็อยู่ในช่วงปี 2547 เราก็เริ่มออกตรวจตอนเช้ามืดแล้วก็ชวนคนนั้นคนนี้มาดูกันเลยว่าเราทำกันอย่างไร เราทำกันจริงไหม แม้นกระทั่งเดี๋ยวนี้ บางตำบลเขายังพูดเลยว่าทำกันอย่างไร ผมทำไม่ได้เลย พ่อแม่เขาไม่ยอมให้ตรวจเขาต่อต้านเขาก็ขอคำชี้แจงจากเราว่าทำอย่างไร เราก็บอกว่าเวลาไปเราก็ทำเป็นขั้นตอนเราจะคัดตรวจกันทั้งตำบลแล้วเวลาได้มาแล้วนี่คณะกรรมการ ก็จะนำไปตรวจที่ห้องๆเดียวที่วัดวังแดงหรือที่ อบต.และผู้ที่ตรวจ ก็เป็นสาธารณสุขอำเภอคือส่งเจ้าหน้าที่ทางราชการ เพราะฉะนั้นทางผู้ใหญ่ทางผู้กำกับหรือใครที่เขามาเห็นวิธีการของเราก็เข้าใจ เราออกไปลงพื้นที่ พร้อมกันเลยทั้ง 12 หมู่บ้าน ปัสสาวะลำเลียงเข้ามาตรวจเสร็จแล้วเราก็มีการประชาคมคณะกรรมการมารายงานให้ทราบว่าหมู่ไหนมีมา ปัสสาวะ มีกี่ตัวอย่างเป็นอย่างไร แล้วสาธารณสุขก็เข้ามารายงานว่าการตรวจ วันนี้เป็นอย่างไร เขามาเห็นการทำงานอย่างจริงจังของพวกเราเขาก็เลยเชื่อว่าที่ที่พูดไปทำได้จริง”
“ เมื่อก่อนเราขอตรวจปัสสาวะหน่อยเขาก็จะถามว่ามาทำไมกัน แต่เช้าแต่เดี๋ยวนี้ถ้าไปเขาแทบไม่ถามเขาก็จะรู้ว่าเรามาขอตรวจปัสสาวะหน่อย เวลาตรวจผู้หญิงให้เข้าไปฉี่ในห้องน้ำแต่ก็มีกรรมการผู้หญิงคอยไปดูหน้าห้องน้ำ แต่ว่าถ้าเป็นผู้ชายเราให้ฉี่ให้เห็นเลยเพื่อดูว่าของจริง ก็ฉี่ของบางคน มีลูกน้ำ แล้วเด็กบางคนเข้าใจนะฉี่ในห้องน้ำแต่เวลาออกมาขุ่นเชียวเอาน้ำอะไรมาก็ไม่รู้เป็นฉี่ 25% เป็นน้ำ 15% บางทีนะถ้ามีการตรวจนะเจ้าหน้าที่ต้องดมไม่รู้กี่ตัวอย่างว่าจะเป็นฉี่จริงหรือว่าฉี่ปลอมถึงขั้นดมเลยนะเป็นอย่างนั้นเลย นี่คือขั้นตอนจริงที่เราทำ แล้วสิ่งที่ผมพูดสอบถามคนในชุมชนได้สอบถามคนในตำบลวังแดงได้จะรู้ว่าพวกเราทำกันมาจริง”
มีการประเมินในชุมชนเมื่อทำให้ทราบว่าในหมู่บ้านมีปัญหาในเรื่องของผู้เสพ กระบวนการที่เริ่มทำ พอรู้ว่าในหมู่บ้านมีผู้เสพก็มีคณะกรรมการ เข้าไปดูแลควบคุมกับปัญหาที่เกิดในครอบครัวผู้เสพ แต่สิ่งที่เกิดก็คือว่าบางครอบครัวเขาไม่รู้ว่าลูกเขาติด พอมารู้ว่าคณะกรรมการตรวจปัสสาวะพบสารเสพติดในปัสสาวะจึงทำให้ผู้ปกครองรู้ พอมารู้ภายหลังเหมือนกับว่าเด็กติดมากแล้วติดมากถึงกับว่าไม่สามารถถอนตัวขึ้นได้ ครั้งหนึ่งครั้งสองตรวจก็ยังเจออยู่ พอถึงครั้งสามกรรมการก็บอกเลยว่าจะต้องใช้มาตรการ ของหมู่บ้านที่ตกลงกันไว้ ถ้าหากครอบครัวให้ความร่วมมือด้วยช่วยกันดูแลเราก็จะช่วยกันไป ถ้าครอบครัวไม่ให้ความร่วมมือหรือผู้เสพไม่ให้ความร่วมมือเราก็จะใช้มาตรการของคณะกรรมการคือใช้กฎประชาคมยาเสพติด 10 ข้อ
กรณีเด็กยอมรับและยินยอมบำบัด คณะกรรมการจะให้คำปรึกษาร่วมกับขอร้องให้ผู้ปกครองช่วยดูแลด้วยและมีการตรวจปัสสาวะ 3 ครั้งถ้าครั้งที่ 3 ไม่พบก็แสดงความยินดีที่เขาเป็นคนดีแล้ว
วิธีการให้คำปรึกษา
วิธีการให้คำปรึกษามีทั้งแบบตัวต่อตัว แบบกลุ่มและมีทั้งเป็นแบบห้องเรียน
วิธีการให้คำปรึกษาแนะนำของคณะกรรมการป้องกันสารเสพติด ของชุมชนตำบลวังแดง มีทั้งให้คำปรึกษาตัวต่อตัว มีทั้งให้คำปรึกษาแบบกลุ่มและมีทั้งเป็นแบบห้องเรียน นอกจากนี้ยังมีรูปแบบที่เป็นแบบเป็นเพื่อนช่วยเพื่อน คือชุมชนตำบลวังแดงมีทีมเยาวชนที่ทางอบต.สนับสนุนอยู่แล้วคณะกรรมการจะให้มีจัดระบบการพูดคุยกันคนที่มีปัญหาก็แนะนำเขาแล้วก็ให้มาพูดคุยกัน ในส่วนที่เป็นกลุ่มต่าง ๆ คณะกรรมการจะเป็นคนในตำบลเป็นคนในหมู่บ้าน ผู้ปกครองก็เป็น เครือญาติกันอยู่แล้วเด็กที่มีปัญหา ก็เป็นลูกหลานกันอยู่แล้วเพราะฉะนั้นการพูดคุยมันไม่ลำบาก ไม่ยาก วิธีดำเนินการจะไม่เปิดเผยโดยจะทำเป็นความลับ เพราะฉะนั้น เวลาคณะกรรมการจัดให้คำปรึกษาจะจัดเป็นห้องเรียนคละมีทั้งกลุ่มเสี่ยง กลุ่มไม่เสี่ยง อย่างเช่นอายุเท่านี้ถึงเท่านี้ก็จะเป็นห้องหนึ่งมาเข้าค่ายมาจัดอบรมมาประชุมกันแล้วก็ให้ความรู้มุ่งเน้นการอบรมที่ให้กลุ่มเสี่ยงเกิดความกลัวว่า ถ้าเกิดปัญหาขึ้นมาจะทำให้เกิดความสูญเสียกับเขาอย่างไร กับพ่อแม่อย่างไร กับครอบครัวเขาอย่างไรเพราะฉะนั้นการให้คำปรึกษาคณะกรรมการก็พยายามใช้ทุกวิธีการไม่ว่าจะเป็นเดี่ยว และแบบกลุ่มย่อย โดยคณะกรรมการจะดำเนินการเชิงลับไม่เปิดเผยและจะให้ข้อมูลกับผู้ปกครองโดยตรง โดยในการให้คำปรึกษามักมีกลุ่มไม่เสพรวมอยู่ด้วยเพื่อไม่ให้เกิดความอาย
“ในทีมฟุตบอลแรกๆนะเราก็ยังขำกันอยู่ว่ามันมีกี่คนเราเอามาตรวจนะก็เจอหมดเลยก็เหมือนที่ว่ามันมีว่าถ้าไม่กินนะไม่ต้องมาเข้าทีมไม่ต้อง มาคุยกันเพราะฉะนั้นคนที่อยากเตะฟุตบอลมันก็ต้องกินเพราะว่ามันอยากจะเข้าทีมเพราะว่าอยากมีเพื่อนอยากที่จะเล่นบอลด้วยแต่ตอนหลังเขาก็เริ่มเปลี่ยนทัศนคติไปเพราะฉะนั้นการให้ความรู้เขาทั้งเดี่ยวและกลุ่มก็คือเราใช้ทุกวิธีการ เพราะว่าทุกคนที่ทำไม่ใช่ทำเพื่อตัวเอง ไม่มีรายได้ ไม่มีเงินเดือนมีแต่ความเสี่ยงเราทำเพื่อชุมชนของตนเองทำเพื่อลูกหลานของตัวเอง เรายึดตรงนี้ เป็นหลักเพราะว่าค่าตอบแทนก็ไม่ได้ เราไม่ทำก็ได้แต่เราทำเพื่อชุมชนของเรา”
โน้มน้าวให้สมัครใจบำบัด
คณะกรรมการจะเข้าพบและพูดคุยกับพ่อแม่ของกลุ่มเป้าหมาย ว่าพ่อแม่เขายอมรับว่า ลูกเขาติดยาเสพติดหรือเปล่า ถ้าไม่ยอมรับคณะกรรมการก็มีวิธีการให้ผู้ปกครองยอมรับและให้เขารับรู้และวางใจว่าคณะกรรมการ
จะแก้ไขปัญหาของลูกเขาให้ได้ โดยวิธีการที่หลากหลาย ตามความหนักเบาซึ่งบางคนก็เอาไปบำบัด คือมีทั้งชุมชนบำบัดและการบำบัดโดยทางแพทย์ รวมทั้งการบำบัดโดยการอบรมเข้าค่ายที่ชุมชนเอง ในส่วนชุมชนบำบัดนั้นผู้ปกครองจะรู้และมีความเข้าใจมากกว่า คณะกรรมการจะมีการขอร้องให้ผู้ปกครองช่วยด้วยอีกแรงในการให้กำลังใจ ถ้าเหนือกว่าความสามารถของชุมชน ก็จะมีเจ้าหน้าที่ทางภาครัฐเข้ามาเกี่ยวข้องแต่คณะกรรมการจะแจ้ง เป็นรายเป็นกรณีไปว่าเด็กคนนี้ชุมชนไม่สามารถที่จะช่วยได้แล้วก็ให้ทางการภาครัฐเข้ามาช่วย
มีการสนับสนุนสำหรับผู้ที่ผ่านการบำบัดแล้วโดยการหาอาชีพให้ และได้การสนับสนุนงบประมาณบางส่วนจาก องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นไปลงทุนประกอบอาชีพ เช่น การเลี้ยงปลา และรุ่นพี่ที่ผ่านการบำบัดไปแล้วและได้ทุนไปประกอบอาชีพ จะมีการถ่ายทอดสิ่งที่ดีเหล่านี้ต่อรุ่นน้องต่อไป อนึ่งในการคิดหารูปแบบในการประกอบอาชีพหลังการบำบัดนั้นจะดำเนินการโดยเปิดโอกาสให้ผู้ผ่านการบำบัดได้พูดคุยกันเองถึงวิธีการ ทำมาหาเลี้ยงชีพที่เขาถนัดและเป็นไปตามความคิดความต้องการของเขาซึ่งได้มีการนั่งพูดคุยกันตั้งแต่อยู่ในค่ายบำบัด
ในส่วนของการดำเนินการชุมชนบำบัดนั้น คณะกรรมการมองเห็นว่ามีประโยชน์และเหมาะสมมากว่าให้บำบัดกับทางราชการนอกหมู่บ้าน เนื่องจากจะอยู่ในสายตาของกรรมการและผู้ปกครองตลอดไม่ไปรับวิธีการผิดๆเกี่ยวกับการเสพยาจากกลุ่มเพื่อนเพิ่มเข้ามา ในการจัดชุมชนบำบัดจะมี การฝึกวิชาชีพ การเล่นกีฬา และมีกิจกรรมเพื่อนเตือนเพื่อน มีการตรวจปัสสาวะ 3 วัน 7 วัน และ15 วัน เมื่อไม่มีสารเสพติดจะคืนคนดีสู่สังคม
ขอพูดถึงการบำบัดตอนที่เอาลูกบ้านไปทางอำเภอส่งไปเหมือนกับว่าเอาไปฝึกวิชาใหม่ เอาไปนะเหมือนว่าเก่งขึ้น รู้วิธีการกินว่ากินแล้วต้องกินยาอะไรเพื่อล้างไต มันเหมือนกับการให้เขาไปเรียนรู้วิธีนอกชุมชนว่าเขามีวิธีการเรียนรู้อย่างไรกลับมา พอเอาไปสองเดือนสามเดือนกลับมาแม่เขามาแจ้งเลยว่าลูกมีพฤติกรรมเสี่ยงเราก็ไปตรวจก็ไม่เจอเขาก็มีวิธีการของเขาก็มียาล้างไตบ้างกินนมบ้าง ยาคูลท์บ้าง ผมถึงบอกว่าถ้าเป็นไปได้ชุมชนบำบัดเองจะดีกว่าถ้าให้ตำรวจให้ทางอำเภอส่งเขาไปไม่ได้ไปบำบัดมันน่ากลัว ก็อย่างถ้าชุมชนก็เช่น ให้มีอาชีพซะ มีเพื่อนช่วยเพื่อน มีการเล่นกีฬาในชุมชนเราจะรู้เพราะว่าเขาอยู่ในสายตาของเราตลอด เราก็ตรวจ 3 วัน 7 วันแล้วก็ห่างออกไป อย่างเช่น 3 วันมาตรวจติดไหม 7 วันมาตรวจไม่มี 15 วันก็ขยายผลจนกว่าไม่มีอะไรเลย ถ้าเอาไปก็กลายเป็นต่อยอดก็เป็นภาระขึ้นมา
ให้คำปรึกษาพร้อมผู้ปกครอง
มีการกำหนดข้อตกลงของชุมชนตำบลวังแดงร่วมกันว่าคณะกรรมการสามารถที่จะตรวจปัสสาวะกับกลุ่มเสี่ยงได้ทุกเวลา ในการตรวจปัสสาวะทุกครั้งคณะกรรมการจะมีการให้คำปรึกษาไปด้วยโดยการสอนเรื่องโทษของการติดยาเสพติด แต่ถ้าตรวจเจอจะเก็บเป็นความลับแต่ให้เลิกเสีย ถ้ายังไม่เลิก ก็จะมีการติดตามตรวจปัสสาวะไปเรื่อยๆ เมื่อมีการตรวจเจอและแนะนำให้เลิกแล้ว เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือและบีบให้ผู้เสพเลิกเสพจะมีการให้ผู้เสพได้มีการสาบานต่อหน้าพระภิกษุ
วิธีการให้คำปรึกษาคณะกรรมการจะให้คำปรึกษาโดยเชิญผู้ปกครองเข้ามานั่งร่วมรับฟังด้วย และการเข้าไปของคณะกรรมการชาวบ้านอื่นจะไม่รู้ว่าไปคุยเรื่องอะไร รายชื่อของผู้เสพจะเก็บเป็นความลับ การพูดคุยจะรับรู้เฉพาะครอบครัว
“ ที่บ้านครับที่บ้าน คณะกรรมการในช่วงที่ไปคุยกับผู้ปกครองแล้วก็ตัวเด็กเอง ขนาดเมียผมถามผมยังไม่บอกเลยนะว่าไปเรื่องอะไรบอกว่าเป็นความลับไม่สามารถบอกได้ คือตรงนี้เราจะปิดเป็นความลับทั้งหมดครับ อย่างเช่นตัวคณะกรรมการเองอย่างเช่นว่าตัวผมอยู่ที่หมู่ 11 ถ้าผมจะไปถามหมอว่าหมอมีใครบ้างชื่ออะไรหมอเขาไม่บอกหรอก อยากรู้ไปดูเอง ห้ามเปิดเผยต้องของใครของมันอย่างเช่นหมู่ 2 มีกี่คนใครบ้างห้ามเลย เราจะปิดเป็นความลับ เพราะฉะนั้นผู้ปกครองเขาจะรู้เขาจะชอบมากเลยกฎมาตรการตรงนี้ชอบมากเกิดเขาว่าลูกเขาพฤติกรรมไม่ดีแล้วให้คณะกรรมการไปตรวจ ให้หน่อยนะเพื่อที่จะยั้งและหยุดเขามันก็เป็นจิตวิทยาอย่างหนึ่งที่เราสามารถควบคุมสถานได้ อย่างถ้าว่าเราไม่มีกฎตรงนี้นะอย่างเด็กกลับมาตี 2 เจอกลางทางอยู่ในตำบลตรวจได้เลยมันดีตรงนี้ คนอื่นก็ตรวจได้”
ตรวจยืนยันก่อนให้การปรึกษา
วิธีการในการให้คำปรึกษาของคณะกรรมการเมื่อตรวจพบสารเสพติดในปัสสาวะแล้วคณะกรรมการจะไปหาผู้ปกครองและเด็กพร้อมญาติพี่น้องโดยคณะกรรมการเข้าไปพูดคุยโดยส่วนใหญ่ในครั้งแรกมักจะปฏิเสธว่าไม่ได้เสพ ถ้าไม่ยอมรับคณะกรรมการจะหาหลักฐานยืนยันโดยการตรวจอีกครั้ง ส่วนใหญ่ต้องยอมรับโดยจำนนต่อหลักฐาน ญาติและผู้ปกครองเด็กก็รู้ละว่าเสพจริง คณะกรรมการจะขอความสมัครใจว่าจะเลิกด้วยตนเองหรือว่าให้คณะกรรมการเอาไปบำบัด กรรมการจะแจ้งให้ผู้ปกครองและเด็กให้เข้าใจ ส่วนใหญ่เด็กเขาก็บอกว่าจะเลิกด้วยตนเองกรรมการก็ถามว่าเสพมากี่ครั้งแล้ว และถามว่าจะเลิกได้ไหม ถ้าเด็กตอบตกลงกรรมการก็ทำหนังสือ และให้คำแนะนำปรึกษาทำนองว่า รู้ไหมเสพยาพ่อแม่ไม่เคยรู้ ตอนนี้พ่อแม่รู้พ่อแม่จะเสียใจขนาดไหน ตอนแรกก็เถียงคณะกรรมการทุกทีว่าเด็กบริสุทธิ์ พ่อแม่ก็เสียใจถ้าเราทำให้พ่อแม่ร้องไห้ ลูกผิดอย่างไรบ้าง จากนั้นมีการโน้มน้าวจิตใจ และให้เด็กรับว่าต่อไปจะทำอีกไหม จากนั้นเป็นการให้สาบานโดยการนำพระที่บ้านมาตั้งแล้วให้เด็กสาบาน คือสร้างให้เด็กรู้สึกยำเกรง คือถ้าทุกคนทำผิดแล้วสาบานและรับปากรับคำเด็กจะรู้สึกว่าจะทำได้ และบางรายรู้สึกสงสาร พ่อแม่ และกล่าวขอโทษพ่อแม่
ให้คำปรึกษาแบบทีมสหวิชาชีพ
การเข้าพบและให้คำปรึกษาแก่กลุ่มเป้าหมายจะดำเนินการในรูป ของคณะกรรมการซึ่งคณะกรรมการ ที่ลงไปพบและให้คำปรึกษามีประมาณ 6-7 คน มีทั้งตำรวจ ครู เจ้าหน้าที่สาธารณสุข คณะกรรมการหมู่บ้านและแกนนำชาวบ้าน คนนั้นพูดนิด คนนี้หน่อย ตรงนี้คือจิตวิทยาที่สร้างให้กับเด็ก การไปพบเฉพาะกรรมการบางคน หรือแค่ผู้ใหญ่บ้านกับผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านอาจไม่ประสบผลสำเร็จ การไปหลายคนต่างคนต่างช่วยพูด คนนั้นพูดนิดคนนี้หน่อย และการพูดก็จะมาจากใจคณะกรรมการที่เป็นเครือญาติกันในหมู่บ้าน ภาพที่ออกมาไม่ใช่การข่มขู่ แต่คณะกรรมการ เอาความจริงใจไปพูดกัน และการไปแต่ละครั้งผู้ปกครองก็เห็นความจริงใจนอกจากนี้ยังมี พ่อ แม่ ปู่ ย่า ตายาย ช่วยกันเสริม และร่วมรับรู้ คณะกรรมการเคยใช้หอกระจายข่าวหมู่บ้านพูดถึงเรื่องสถาบันครอบครัว เช่นอย่าเลี้ยงลูกด้วยเงิน ถามเพื่อให้เกิดจิตสำนึกของพ่อแม่ เราเคยกินข้าวกับลูกไหม เคยกอดลูกไหม เป็นต้นและใช้ตรงนี้เป็นสิ่งกระตุ้นเตือน และยกตัวอย่าง บางครอบครัวที่เลี้ยงลูกด้วยเงิน พ่อแม่เป็นข้าราชการ ก่อนไปทำงานก็วางเงินไว้ เสร็จแล้วกว่าจะกลับก็ 4- 5 ทุ่ม ลูกอยู่บ้านหรือเปล่าไม่รู้ ก็ทำอย่างนี้เป็นประจำ จนลูกมีเงินก็ไปซื้อยาแล้วมารู้ทีหลัง ตรงนี้คือสิ่งที่เราเข้าไปทำให้เขา ขอเชิญท่านนายกเสริมครับ
“ ที่นี่คือกระบวนการจะมีครบคณะกรรมการในหมู่บ้านเรา จะมีทั้งตำรวจมีทั้งทหารมีทั้งครู มีทั้งหมอทั้งพระ เพราะฉะนั้นอันนี้ครั้งแรก พอเขาเสพตรวจฉี่สีม่วงเจอปุ๊ป 100% เราก็เข้าไปโดยคณะกรรมการโดยที่พระยังไม่ต้องนะ คณะกรรมการก็มีทั้งตำรวจและทีมกรรมการเราก็บอกว่า ถ้าเราเจอแล้วข้อมูลตรงนี้ห้ามรั่วไหลออกไปข้างนอก จะต้องเป็นความลับ ตรงนี้”
“ ต้องไปคุยกับพ่อแม่เขาแล้วก็เอาตัวเด็กมานั่งคุยกันนะมานั่งคุยกัน ขนาดเราไปนั่งคุยพ่อแม่ยังไม่รู้ว่าเด็กหรือว่าลูกเขาไปอย่างไรไปนอนบ้านเพื่อนแล้วไปเสพยาอะไรมาอย่างไร ลูกเขาก็รับ พอเสร็จตรงนี้คือนี่เราใช้ไม้นวมนะแล้วเราก็จะเก็บเป็นความลับคนข้างบ้านเขาไม่รู้หรอกว่าเราทำอะไรเขาไม่รู้นะ แต่ถ้าเราตรวจแล้วไม่พบนี่เราก็ใช้ไม้อ่อนเหมือนกันคือไม้นวมเนี่ยแหละก็ขอบคุณเขาว่าขอแสดงความยินดีด้วยเป็นหนังสือว่าลูกของท่านนี่ตรวจแล้วไม่พบสารเสพติดใดๆทั้งสิ้น แต่ถ้าพบเราคณะกรรมการก็เข้าไปพูดคุยกับเขาไปพูดคุยดีๆไม่ใช่ขู่ แต่ว่าถ้าสมมติว่าเป็นครั้งสองเขาไปตรวจเจอตอนนี้พระแล้วเริ่มมีบทบาท เราก็นัดคณะกรรมการ ตำรวจทหารที่เป็นคณะกรรมการมานั่ง ที่วัดเอาเด็กมาสาบานเริ่มใช้จิตวิทยาว่าไม่กลัวสิ่งนี้ก็ต้องให้กลัวสิ่งนี้
เทคนิคการให้คำปรึกษา
1.การพูดโดยให้เห็นใจพ่อแม่
เทคนิควิธีการพูดถามว่าทำอย่างนี้ถูกไหม พ่อแม่จะรู้สึกอย่างไร ต้องมีวิธีการพูดโน้มน้าวใจเด็กให้ได้ ก็คือถามต่อไปว่าทำอย่างนี้พ่อแม่เสียใจร้องไห้รู้ไหม แล้วเทคนิคเราต้องรู้ด้วยว่าเด็กคนนี้เขาชอบอะไร ชอบเที่ยวเราต้องรู้ข้อมูลก็รู้จากกลุ่มเพื่อนของเด็ก ดังนั้นในการโน้มน้าวจิตใจต่างๆ ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกัน บางครั้ง.ก็เอาเขาไปนั่งคุยที่วัดให้พระอาจารย์ช่วยเทศน์ ช่วยกล่อมอีกที ถ้าเจอครั้งที่สองให้ไปสาบาน ครั้งที่สามส่งตำรวจ
“ เทคนิคตรงนี้มันเกิดโดยธรรมชาติโดยที่เรานี้ไม่ได้ไปอบรมที่ไหนหรือมีหนังสืออะไร เกิดจากจิตสำนึกของพวกเราที่เราตั้งใจแล้วละว่าจะทำงานตรงนี้ ทำอย่างไรให้พวกเราร่วมมือ เสริมนิดหน่อยนะครับ คือเจตนาก็คือทุกคนมุ่งหวังอยากจะให้เลิก ก็ใช้จิตวิญญาณอย่างเดียว”
2. ให้ติดต่อคณะกรรมการคนที่ไว้ใจที่สุดได้ตลอดเวลา
ผู้ปกครองที่ต้องการบำบัดหรือให้ลูกหลานเลิกยาเสพติดสามารถติดต่อคณะกรรมการได้ตลอด โดยสามารถเลือกติดต่อคนที่สนิท และไว้ใจที่สุด และอยู่ที่ตัวของเด็กด้วยว่าเขาไว้ใจคณะกรรมการคนไหน เขาศรัทธาใครให้ความไว้วางใจกับใคร
“ อย่างเด็กหมู่ 8 เนี่ยแทนที่เขาจะมาบอกผมซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้าน ทางผู้ปกครองก็เข้าไปหาประธานสำรวยซึ่งเป็นประธานเครือข่ายทางคณะกรรมการหมู่อื่นหรือหมู่บ้านหมู่อื่นก็อย่าไปคิดว่าทำไมไม่มาแจ้งเราก่อน เราจะไม่พูด เราถือว่าตรงนี้ใครสนิทใครใครคุ้นเคยกับใคร ก็บอกให้คนนั้นได้”
3. ไม่ให้คณะกรรมเข้าไปเพียงลำพังต้องไปเป็นทีมเพื่อความปลอดภัย
“ ตรวจปัสสาวะตอนแรกนะเจอสารพัด เจอลูกน้ำ ขับมอเตอร์ไซด์ผ่านหน้าคณะกรรมการใส่หมวกกันน็อคชุดดำ เราก็บอกว่าถ้าคณะกรรมการ เราเป็นอะไรไปก็ลองวัดกันดู คือใจคณะกรรมการทุกคนต้องสู้จริงๆ ต้องรวมตัวไปด้วยกันตลอด ถ้าคนเดียวไปโดดๆบอกว่าอย่าก็เสี่ยง กว่าจะมา ทำได้ไม่ธรรมดา เราก็ประกาศเสียงตามสายว่าถ้าคณะกรรมการคนใดเป็นอะไรไปก็ต้องมาวัดกันดู สุดท้ายชาวบ้านก็จะมาเป็นเกราะให้เราเองมีอะไรก็จะมาบอกมาเล่าให้เราฟัง”
4. การตรวจปัสสาวะดำเนินการโดยไม่เลือกปฏิบัติ
“ตรวจหมด ลูกของผู้ใหญ่บ้านกำนัน ลูกอบต ตัวผู้ใหญ่บ้าน กำนัน อบต.ตรวจหมด ไม่ใช่เลือก”
“ คือเราต้องสามารถเข้าถึงได้หมดไม่ว่าผู้มีอิทธิพลผู้มีสีหรืออะไร เราต้องเข้าให้ได้ไม่ว่าร้องเรียนอะไรเราต้องเข้าให้ได้ถ้าเราทำได้นะผมว่า ในหมู่บ้านนี้เขาต้องเกิดศรัทธาผู้นำทันที ”
“ กลุ่มเป้าหมายเราหมายถึงใช้กับกลุ่มคนทุกคนในวังแดง พระเรา ยังตรวจเลย กรรมการคือกลุ่มแรกตรวจให้ชาวบ้านเขาได้เห็นก่อน กรรมการ 20 คนก็ต้องฉี่ตรวจกันก่อนเลยเพื่อแสดงความบริสุทธิ์ใจ ทีนี้กลุ่มเป้าหมาย ก็ใครละ อย่างเยาวชนก็จากอายุเท่านี้ถึงเท่านี้เราก็วางเกณฑ์ไว้เลย ผู้ใช้แรงงาน ก็อาจจะมี 30-40 แต่ไม่ใช่เยาวชน แต่เป็นผู้ใช้แรงงานอยู่ตามปั้ม ตามอะไรขับรถเที่ยวนอนดึกดื่นทำไมทนจริงไม่หลับไม่นอน มีอะไรเป็นพิเศษหรือเปล่า อย่างนี้ก็คือกลุ่มเป้าหมายของเราที่เราต้องเข้าไปตรวจ เราก็ยึดตัวนี้เป็นหลักทีนี้จะเป็นไม้นวมหรือไม้แข็งเราเอาตัวนี้เป็นตัวนำหน้าเลยนะ มันก็เป็นยามอย่างดีเลยละก็เขายอมรับตั้งแต่แรกแล้วนี่ เขาก็ต้องยอมทำตามนี้”
5. สร้างศรัทธาให้กรรมการ
“ ไม่ว่ายามไหนตอนไหนเราจะเข้าถึงทันที ไม่ว่าเด็กจะติดยาแล้ว มาบอกคือเราจะต้องไป เราต้องให้ความไว้วางใจคือถ้าเขามาติดต่อเราต้องไปให้เขาเห็น ผมบอกผู้นำทุกหมู่ว่าถ้าชาวบ้านเดือดร้อนเกี่ยวกับอะไรต่างๆเพราะว่าเราเป็นผู้นำเราเสียสละอยู่แล้วเขาต้องการอะไรถ้าเราไปทำให้ เขาประสบความสำเร็จท่านจะเป็นหนึ่งในหมู่บ้านนั้นท่านจะมีศรัทธาที่สูงถ้าหากว่าหมู่บ้านนี้ครอบครัวนี้มีอิทธิพลไม่สามารถเข้าได้ถ้าคุณจัดการครอบครัวนี้ได้คุณจะยิ่งสร้างความไว้วางใจได้ คือเราต้องสามารถเข้าถึงได้หมดไม่ว่าผู้มีอิทธิพลผู้มีสีหรืออะไรเราต้องเข้าให้ได้ไม่ว่าร้องเรียนอะไร เราต้องเข้าให้ได้ถ้าเราทำได้นะผมว่าผู้นำคนนั้นในหมู่บ้านนั้นเขาต้องเกิดศรัทธาทันที เราไม่ต้องกลัวเพราะเรารู้ว่าเราต้องทำงานตรงนี้ถ้าเราทำตรงนี้กันได้นะ”
6. ผู้ผ่านการบำบัดไม่มีการให้เกียริบัตรเพราะอาจเหมือนการประจาน
ที่คณะไม่ให้โล่หรือเกียรติบัตรแก่เด็กที่ผ่านการบำบัดเพราะกรรมการไม่ต้องการที่จะประจานเด็ก คือถ้ามีการมอบใบประกาศเป็นที่ทราบกันทั่วกันประชาชนหรือเพื่อนๆเขาจะรู้ละว่าไอ้นี่ขี้ยาเก่ามันทำท่าจะเลิกแล้วจึงได้รางวัล กรรมการทำเป็นลักษณะชุมชนบำบัด ชุมชนบำบัดกลุ่มที่หนึ่งคือพ่อแม่ ที่อยู่ใกล้ชิดกับเด็ก กลุ่มที่สองคือให้เพื่อนที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันช่วยดึง มันก็จะมีทั้งคนที่เสพและไม่เสพอย่างทีมฟุตบอลก็จะมีทั้งคนที่เสพและไม่เสพ ก็ให้ พวกที่ไม่เสพคอยดึงเพื่อนให้ เพราะฉะนั้นจึงใช้ชุมชนบำบัดโดยผู้ปกครอง คือกลุ่มที่หนึ่ง กลุ่มที่สองคือเพื่อน กลุ่มที่สามคือคณะกรรมการที่จะเข้าไปช่วยกันดูแลเพราะว่าเหมือนเครือญาติอยู่ในหมู่บ้านเดียวกัน
7. ใช้เด็กดีช่วยเด็กติดยา
การแก้ปัญหาโดยมีกลุ่มเด็กดีมาช่วย คือกลุ่มเด็กที่ดีกรรมการ จะมีข้อมูลอยู่แล้ว เด็กกลุ่มนี้จะกระจายออกไปทำกิจกรรม คือมีกิจกรรมอะไรก็ตามจะพยายามให้เด็กเป็นคนทำโดยกรรมการก็พยายามจะคลุกคลีกับเขาอยู่ตลอดเวลา เหมือนกับว่าจะได้ใจ พอได้ใจเด็กกลุ่มนี้เสร็จกรรมการก็คุยกับเด็กว่าถ้ามีปัญหาช่วยดูให้ครูหน่อยคือกรรมการเอาเด็กกลุ่มใหญ่ไว้ก่อน ส่วนเด็กที่เสพเป็นเพียงเด็กกลุ่มเล็กกลุ่มน้อย เพราะว่าที่วังแดงกิจกรรมเยาวชนจะมีตลอดเวลากรรมการจะดึงให้เด็กเข้ามามีส่วนร่วมให้รู้แนวทางให้รู้สถานการณ์ที่ทำอยู่ เทคนิคของกรรมการคือว่าบางคนอาจจะพูดตรงหน่อยแต่อีกคนจะคอยปลอบพยายามชักจูงเข้ามา อย่างบางทีเด็กเล่นฟุตบอลไม่เก่งมากเหมือนไม่มีพรสวรรค์แต่กรรมการดึงเขาเข้ามาก็คือให้มาเป็นกลุ่มใหญ่ โดยมีการสนับสนุนชุดกีฬาให้ถึงแม้นว่าจะเป็นตัวสำรองก็ตาม อย่างเช่น ช่วงจังหวะแข่งขันกีฬาฟุตบอล ก็พยายามเอาเด็กกลุ่มนี้ลงไปเล่นมันเป็นกำลังใจให้เขา ให้เขามีส่วนร่วม ให้เป็นกลุ่มใหญ่ พอเป็นกลุ่มใหญ่เขาก็จะมีแนวทางของเขาว่าไม่ยุ่งกับยานะ แต่ว่าเรื่องดื่มยังถือว่าเป็นเรื่องปกติ พออบรมกลุ่มใหญ่ กลุ่มใหญ่ ก็ช่วยกันดูแลคือต่างคนต่างดูแล การดึงเด็กเข้ามาอยู่ในกลุ่มทำให้ทราบพฤติกรรมเด็กว่ายังเสพอยู่หรือไม่ เสพมากน้อยเพียงใด และเริ่มลด ละ เลิกหรือยัง
8.กรณีที่เสพมากเข้าขั้นรุนแรงและไม่ยอมรับ
“ บางทีมันอาจจะมีการดื้อรั้น ขั้นตอนการทำงานก็คือว่าเริ่มแรกจริงๆเราจะมีข้อมูลที่เรารู้ว่าเด็กคนนี้ค่อนข้างจะก้าวร้าว เราก็เอาตำรวจไป ตำรวจ ที่เป็นคณะกรรมการของเรานะแต่การเข้าไปของตำรวจนี้ตำรวจจะไม่แพร่งพรายข้อมูลเด็ดขาดเหมือนกับเป็นจิตวิทยาหน่อยนึงว่าคนนี้ก้าวร้าวเราก็เอาตำรวจเข้าไปก็เป็นลักษณะการคุย คุยดีก็ดูท่าทาง ถ้าคุยไม่ดีก็อาจจะขู่อย่างที่ประธานสำรวยพูด เสร็จแล้วสารวัตรชาอาจจะปลอบก็จะมีเทคนิคของคณะกรรมการ เขาก็จะรู้ใจกัน อย่างตำรวจไปก็บอกว่าโอเคนะแต่สุดท้ายแล้วอย่าให้เจออีกนะถ้าเจอว่ากันตามกฎหมายนะตำรวจก็อยู่นี่”
9. ลดข้อครหาโดยการตรวจแบบสุ่ม
หลักฐานสำคัญก็คือเอาน้ำยาไปตรวจเพื่อให้เด็กยอมรับเพื่อให้ผู้ปกครองยอมรับ เพราะฉะนั้นถ้าเกิดสงสัยคนใดคนหนึ่งแล้วจะไม่ไปตรวจบ้านหลังนี้โดยตรง เพราะจะทำให้บ้านรอบข้างรู้และเกิดการเพ่งเล็งได้ และถ้าตรวจแล้วไม่พบอาจเหมือนกับว่าคณะกรรมการไปทำลายความเชื่อมั่นหรือเหมือนกับว่ากรรมการไปจับผิดเขาว่าเห็นลูกเราเป็นอย่างไรจะไปจับผิดหรืออะไร เพื่อลดการจับผิดกรรมการจะตรวจบ้านรอบๆ อีกสักสิบหลังไปด้วยเหมือนการสุ่มสำรวจ แต่จริงๆเพื่อจะตรวจหลังนี้แต่ตรวจบ้านอื่นด้วยเพื่อให้เขาไม่รู้ตัวว่ากรรมการจะไปจับผิดเขาอย่างน้อยเขาก็รู้ว่าที่คณะกรรมการมา เขาไม่ได้มาจับผิดลูกเรานี่มันเหมือนมาสุ่ม และลดการระแวงกรรมการซึ่งอาจจะไม่ได้รับความร่วมมือเพราะกลัวเสียหน้า
10.การตรวจปัสสาวะทำกับเด็กที่มาจากต่างถิ่นที่เข้ามาทำอาชีพในวังแดงด้วย
วิธีการลงตรวจปัสสาวะค้นหาผู้เสพ กรรมการทำกันง่าย ๆ ตรงไหนซอยไหนมีกี่คนก็เอาชื่อมา ในแต่ละซอยไม่ดำเนินไปทีละซอยแต่ดำเนินการพร้อมกันทุกซอย กรรมการลงพร้อมกันทีเดียวทุกพื้นที่ กรรมการทั้ง 3-4 คนลงไปก็ถึงบ้านทุกหลังคาเรือนพร้อมกันในเวลาเดียวกัน กรรมการลงพร้อมกันเพราะฉะนั้นคนที่ยังหลับอยู่ก็โดนบุกบ้านโดยไม่รู้ตัว
“ มีเด็กที่มาจากต่างถิ่นที่ไม่ใช่คนวังแดงมารับจ้างเกี่ยวข้าวอะไรต่างๆพวกนี้ มารับจ้าง แต่จำเป็นที่จะต้องมานอนที่ตำบลวังแดงและกรรมการก็ไปสุ่มเมื่อไปสุ่มก็เป็นเยาวชนอยู่ในบ้านเราก็ต้องให้เขาฉี่ด้วย เขาก็บอกว่าผมไม่ใช่คนวังแดงมาตรวจผมได้อย่างไร เราก็บอกเขาว่าในขณะนี้คุณจะเป็นคนวังแดงหรือไม่ไม่รู้แต่ตอนนี้คุณพักอยู่ที่วังแดง เพราะฉะนั้นคุณก็ต้องใช้กฎนี้ไม่เชื่อไปดูสิ คือหน้าบ้านมีที่ห้อยติดอยู่อย่างนี้เขาก็ต้องตรวจอย่างนี้เหมือนกัน ก็กว่าจะตรวจได้จนเจ้าของบ้านเขาก็มาบอกว่าไม่ได้อยู่วังแดงก็ต้องตรวจสิ เราก็เลยบอกว่าถ้าหากไม่ยอมให้ตรวจก็ไม่ต้องอยู่ที่วังแดง ถ้าคุณอยู่ที่ศรีสัชที่ศรีนครแล้วมารับจ้างอยู่ที่วังแดง แต่ว่าในขณะนี้คุณมาอยู่ที่วังแดงถ้าไม่ยอมให้ตรวจ ก็กลับไป”
11. กรรมการต้องหมั่นเข้าตรวจปัสสาวะบ่อยๆ
ผู้ปกครองของผู้เสพมักร้องขอให้กรรมการหมั่นเข้ามาตรวจเช็คปัสสาวะหลายๆ ครั้งเพื่อเป็นการกระตุ้นเตือนให้เด็กเลิกเสพ
“สังเกตนะคนที่เขาติดแล้วเลิกเลยนี่เขาบอกว่ามันอยู่ที่ใจอย่างเดียวและครอบครัวคือกรรมการไม่ต้องไปช่วย ขอให้ไปคอยเช็คอย่างเดียว พ่อแม่เขาก็จะบอกว่ามาเช็คลูกเขาบ่อยๆนะ แค่นั้น แต่ครอบครัวจะดูแลเขา”
“ อย่างว่าจะตรวจพรุ่งนี้ตีห้าผมยังไม่รู้เลยว่าพรุ่งนี้จะมีการตรวจ สองสามทุ่มเขาก็ขี่รถมาบอกว่าพี่พรุ่งนี้ตีห้า ก็รู้เลยรหัสนี้นะ พรุ่งนี้ตีห้านะ แล้วกรรมการก็จะรู้ว่าพรุ่งนี้จะไปละ แม้แต่แม่บ้านเรายังไม่บอกเลย มันเป็นความลับตั้งแต่ในบ้านละ กรรมการเตรียมตัวพร้อมละ ตีห้าก็แต่งตัวให้เสร็จไปพบกันที่วัดที่ศูนย์บัญชาการ แล้วก็พอไปถึงก็ดูว่ามีชื่ออะไรบ้างแล้วก็แจกรายชื่อไปแล้วก็ลงพื้นที่พร้อมกัน ดูๆแล้วมันเหมือนองค์กรลับใต้ดินคือมันดูๆแล้วมันไม่มีอะไรเปิดเผย หอกระจายข่าวเราก็ไม่ออกไม่อะไรสักอย่างมันดูเป็นธรรมชาติ”
12. หนุนเสริมให้เด็กมีกิจกรรม
ชุมชนต้องหากิจกรรมต่างๆให้แก่เด็กได้ทำ ได้แก่ การเล่นกีฬา การเล่นดนตรีการหาอาชีพเสริมให้แก่เด็กได้มีงานทำ เมื่อเด็กมีกิจกรรมทำแล้วจะทำให้ไม่มีเวลาว่างมากที่จะไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด
“ ส่วนที่หนุนเสริมก็คือให้เขามีกิจกรรมบ่อยๆ เล่นดนตรี มีกีฬาให้เขา มีอาชีพเสริมให้เขา อันนี้นะครับคือตัวที่ทำให้เขาไม่ว่าง แต่ในส่วนที่มันไม่ไหวจริง ๆก็คือพวกที่ไม่เห็นเลยไปทำงานต่างจังหวัดเลย หายไปเลยกลับมาอีกที เขามีอายุมากมีครอบครัวแล้วเข้ามาอยู่วังแดงแล้วตรวจแล้วตรวจอีกก็ไม่เจอก็มีนะ เพราะฉะนั้นคนที่อยู่ไม่ได้ก็มีนะ อยู่ไม่ได้เขาก็จะเนรเทศตัวเองไปนอกพื้นที่เลย”
13. ให้เข้าร่วมชมรม ทูบีนัมเบอร์วัน
ชุมชนตำบลวังแดงมีชมรม ทูบีนัมเบอร์วัน ที่เข้มแข็งเคยส่งประกวดได้รับรางวัลระดับประเทศ โดยชมรมมีกิจกรรมที่หลากหลาย กรรมการได้มีการส่งต่อผู้เสพเข้าร่วมชมรมโดยชมรมมีส่วนช่วยผู้เสพอย่างมากโดยชมรมมีมุมเพื่อนช่วยเพื่อน เพื่อนดูแลเพื่อน ซึ่งจุดเด่นของชมรมทูบีนัมเบอร์วัน คือมีสมาชิกที่มีวัยใกล้เคียงกันสามารถพูดคุยกันรู้เรื่อง และเป็นกันเอง
“ตรงนี้อย่างที่ผมบอกว่าผู้ที่เสพ การติดตามดูแลก็มาจากผู้ที่อยู่ใกล้ชิดก่อนใช่ไหมครับ อีกส่วนหนึ่งก็คือกิจกรรม กิจกรรมที่มีส่วนช่วยตรงนี้ก็คือชมรมทูบีนัมเบอร์วัน ของวังแดงเรามีชมรมอยู่ และของเราก็เคยชนะ ในภาคเหนือและเคยติดอันดับที่เมืองทองธานีประจำปีของฟ้าหญิง เพราะฉะนั้นชมรมทูบีนัมเบอร์วันก็จะมีส่วนช่วยตรงนี้เพราะว่าเรามีอนามัยอยู่ใกล้ ๆ แล้วเราก็มีหมอที่มีจิตวิทยาทางด้านนี้จากมุมเพื่อนช่วยเพื่อน เพื่อนดูแลเพื่อน มีเด็กสองสามคนที่มีอาการแล้วหลังจากที่เข้ามาชมรมได้ทำกิจกรรม ก็ช่วยเขาหายได้ ทางกรรมการ ก็เข้าไปดูแลตรงกลุ่มนั้นก็มีการให้กำลังใจให้เขาทำต่อไปแล้วก็มีชมรมทูบีนัมเบอร์วันของตำบลวังแดงที่ช่วยดึงเขาเข้ามา มาอยู่ในกลุ่มเพื่อน เขามีอะไรเขาก็สนุกสนานเขามีอะไรเขาก็คุยกันได้ พอมาเห็นเราบางเรื่องบางอย่างเขาคุยไม่ได้แต่ว่าพออยู่ในกลุ่มเพื่อนเขาสามารถ ที่จะพูดคุยกันได้”
14. สร้างความรู้สึกกับเด็กว่าไม่ได้มาจับผิดอย่างเดียว
คณะกรรมการต้องสร้างความเป็นกันเอง และต้องตอบสนอง ความต้องการของเด็กในสิ่งที่เขาร้องขอบ้างเพื่อไม่ให้เด็กนั้นมองว่าคณะกรรมการมีหน้าที่ในการจับผิดเขาอย่างเดียว
“ บางทีเรามีแต่ตรวจจับผิดเขาอย่างเดียวเขาย้อนพวกเราว่าอย่างไรอะไรก็จับผิดว่า เขาจะไปเสพยา แต่ว่าเวลาเด็กจะทำอะไรไม่เคยสนับสนุน ว่าจะเล่นอันนั้นอันนี้จ้องคอยแต่จับผิดพวกเรา เราก็เอ๊ะ.ชักมีเสียงสะท้อน ว่าเราทำเขาเกินไปหรือเปล่าเราไม่ให้อะไรกับเขาเลยหรือ เราก็มาคุยกับคณะกรรมการว่าเราจะให้อะไรเขา จัดกีฬาให้เขาไหม เขาอยากเล่นอะไรบอกมา ก็เลยมีการตั้งชมรมกันว่าเยาวชนอยากเล่นอะไร อยากจะทำอะไรบอกเดี๋ยวจะจัดให้ อยากไปเที่ยวที่ไหน ทัศนศึกษาที่ไหนบอก ก็เลยมีการดำเนินการขอโครงการไปที่นายก เราก็จัดไปพาเขาไปเที่ยวดูกิจกรรม เขาก็ได้รวมกลุ่มกัน”
15. เทคนิคการสร้างความเป็นกันเองอย่างเป็นธรรมชาติ
คณะกรรมการต้องแสดงความรัก ความห่วงใยด้วยความจริงใจแสดงให้เด็กเห็นว่าไม่ได้รังเกียจ เช่นการโอบไหล่ การลูบหลัง การสัมผัสตัวเด็ก ซึ่งแสดงถึงความห่วงใย รักใคร่เยี่ยงลูกหลาน มีการทักทายปราศรัยก่อนเมื่อพบเจอในสถานที่ต่างๆ
“ คือเราแสดงตัวให้เด็กรู้ว่าเราไม่ได้รังเกียจเขา ไม่ได้โทษเขา ให้ความรักแก่เขา แค่สัมผัสอย่างนี้ก็รู้แล้วโดยธรรมชาติว่าเราให้ความอบอุ่นเขา และอีกอย่างก็คือโดยลักษณะแล้วเขาก็คือลูกหลานของเรา นี่ก็คือเทคนิคการอย่างหนึ่งที่เราสามารถใช้กับเด็กได้ พอต่อไปเราก็พยายามทำบ่อยๆ เจอตรงไหนก็พูดกับเด็กไม่ต้องมาให้เด็กพูดกับเราก่อน แต่ตอนหลังๆมานี่เด็กจะพูดกับเราก่อนว่าไปไหนลุง ยิ้มแย้มแจ่มใสก็ถือว่าเราชนะใจเขาละ ต่อไปข้อมูลต่างๆ มันก็จะมา”
คุณสมบัติของผู้ให้คำปรึกษา
1. กรรมการต้องเป็นผู้ที่ชาวบ้านให้การยอมรับ
2. ต้องเป็นผู้เสียสละและลงมือทำงานด้วยจิตอาสา
“มันยากอยู่ตรงผู้ปฏิบัติก็คือว่าพวกที่เข้ามาอยู่ตรงนี้มันอยู่ที่ใจไง ถ้าหากไม่อาสาจริงๆหรือว่าไม่มีใจรักบ้านจริงๆ เราจะไม่กล้าทำ หนึ่งเสียเวลา หนึ่งเสียผลประโยชน์ หนึ่งอันตราย ใครอยากจะทำบ้าง อยู่ที่พวกเรา”
3.ให้ความใส่ใจในปัญหาของชุมชน
“การสัมผัสชุมชน และการช่วยเหลือชุมชน คือเราต้องดูแลสาธารณประโยชน์อย่างไฟฟ้าสาธารณะหรือน้ำประปา เราเป็นคณะกรรมการเราก็ต้องไปพบปะเขาอยู่ตลอดแล้วเราก็ต้องไปช่วยเหลือเขาตลอดทุกคนอยู่ไม่ได้ถ้าขาดน้ำขาดไฟ ถ้าครอบครัวไหนเกิดปัญหาอะไรสามารถเรียกเราให้ไปมันก็จะสนิทกับตรงนั้นทันที คือเรียกเราได้เลยเรามีใจให้เขา คือถ้าคณะกรรมการกลุ่มนั้นเรามีใจให้เขาจริงๆ การทำงานทุกอย่างเขาก็ไว้วางใจตลอด คือต้องเป็นงานอย่างอื่นด้วยคือเขาขอร้องเรา เราก็ต้องทำให้เขาเห็น คือแสดงความจริงใจ แล้วคราวนี้เขาก็ไว้ใจเรามีปัญหาอะไรก็คอยมาบอกเรา ปัญหาครอบครัวหรือมีอะไรก็มาปรึกษากับเราโดยมากจะเป็นอย่างนั้น”
ปัจจัยเอื้อที่ทำให้ประสบผลสำเร็จ
ก็ขออยากจะเรียนว่าถ้าจะต้องการจัดการอย่างนี้นะคือหนึ่ง ผู้นำจะต้องเข้มแข็ง สองการจะทำอะไรก็ตามต้องให้ชุมชนมีส่วนร่วม ถ้าชุมชนมีส่วนร่วมปัญหาตรงนั้นสามารถแก้ได้และเจ้าหน้าที่ก็ต้องคำนึงถึงตรงนี้ด้วยไม่ใช่ผลประโยชน์ว่าถ้าหากว่ามีผลประโยชน์ตรงนั้นหมู่บ้านนั้นจะอันตรายที่สุดไม่ว่าจะเป็นผู้นำไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ ถ้าหากว่าผู้นำเป็นนายทุนคุมอยู่เจ้าหน้าที่หรือคณะกรรมการจะลำบาก และทำอะไรก็ตามถ้าชุมชนมีส่วนร่วมมากที่สุดยิ่งดีเขาจะเป็นหูเป็นตาให้ผู้นำสามารถหาข้อมูลให้ได้ เราสามารถดำเนินการได้โดยที่เขาไม่ต่อต้าน
เป็นสังคมที่ยังเอื้ออาทรกันอยู่ เป็นสังคมที่พูดกันเข้าใจ คือมันอาจจะมีเรื่องที่โกรธเคืองกันแต่ไม่ถึงกับฆ่ากันตาย แต่พอมีอะไรกรรมการก็มาพูดคุยกันมาทำงานร่วมกันทุกอย่างมันดีหมด คิดว่าเป็นจุดแข็งของตำบลวังแดง
“ผู้นำประชุมกันบ่อย บางที่ผู้นำฝ่ายบริหารกับฝ่ายปกครองไม่ค่อยลงกัน แต่ที่นี่เป็นน้ำหนึ่งอันเดียวกัน หมายความว่าไปกันได้ แล้วคณะกรรมการเครือข่ายอย่างพวกผมพร้อมอย่างผู้ใหญ่ใหม่ที่เลือกตั้งไม่กี่เดือนที่เข้ามาใหม่ ก็อาจจะยังไม่เข้าใจตรงนี้ดีเพราะว่ายังไม่ได้ศึกษาก็เลยวันที่ประชุมก็มีเกี่ยวกับการเกิดการท้อแท้เกี่ยวกับยาเสพติด ว่าตัวเองจะทำได้หรือจะตรวจอะไรอย่างไร ในรูปของคณะกรรมการเครือข่ายแล้วก็ในรูปของคณะกรรมการอบต. นี่เราก็อาสาเอา ก็อย่างนี้ละกันถ้าท่านยังไม่เคยทำเรื่องนี้ เราก็จะเข้าไปช่วย แต่ว่าอย่างนี้มันมีคนเก่าอยู่นะอย่างอบต.เก่า ผู้ใหญ่เก่า ผู้ช่วยเก่าก็เคยทำอยู่ เขาก็เลยบอกว่าไม่ต้องก็ได้เดี๋ยวผมทำเอง ตรงนี้ก็ถือว่าเป็นจุดแข็งนะ คือเราพร้อมที่จะไปช่วยเราไม่ทิ้ง เราก็บอกว่าเอาอย่างนี้ละกันเราจะไปช่วยในการพูดคุยกับกลุ่มเสี่ยงถ้ายังไม่เข้าใจ เขาก็บอกว่าไม่ต้องหรอกเขาทำได้ นี่ก็คือจุดแข็งอย่างหนึ่ง ที่ว่าเราพูดคุยกัน คนของเราเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันแต่บางที่ไม่ได้นะ อบต.ไม่เอาด้วย ผู้ใหญ่ไม่เอาด้วย กำนันไม่เอาด้วย ก็จบ จบตรงนั้นแหละ”
************************************************
|
ขณะนี้มีผู้เข้าใช้
ผู้เข้าชมในวันนี้
